ಎಲ್‌ನಿನೋ ಆತಂಕ;  ಭಾರತದ ಮುಂಗಾರಿಗೆ ‘ಐಓಡಿ’ ಏಕೈಕ ಆಸರೆ

ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿರುವ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು (South-West Monsoon) ಈ ಬಾರಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ ‘ಎಲ್‌ನಿನೋ’ (El Nino) ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ‘ಧನಾತ್ಮಕ ಐಓಡಿ’ (Positive IOD – Indian Ocean Dipole) ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಗೆ ಆಸರೆಯಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (BoM) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.

ಎಲ್‌ನಿನೋ ಮಿತಿ ದಾಟಿದ ಸಮುದ್ರದ ತಾಪಮಾನ

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜೂನ್ ಮೊದಲ ವಾರದ ವೇಳೆಗೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಎಲ್‌ನಿನೋ ಆರಂಭದ ಮಿತಿಯಾದ +0.80°C ಅನ್ನು ದಾಟಿ +0.81°C ತಲುಪಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂಬರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಲಿದೆ. ಎಲ್‌ನಿನೋ ತೀವ್ರತೆ ಸಾಧಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಬಲ ರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್‌ನಿನೋ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಬರಗಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ಈ ಬಾರಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯು ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ (ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸರಾಸರಿಯ ಶೇ. 90 ರಷ್ಟು) ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ 3 ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಮುಂಗಾರು ಸದ್ಯ ಶೇ. 18 ರಷ್ಟು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮುಂಗಾರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತ ‘ಪಾಸಿಟಿವ್ ಐಓಡಿ’

ಎಲ್‌ನಿನೋ ಭೀತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಶಾದಾಯಕ ಕಿರಣ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ಅದುವೇ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ದ್ವಿಧ್ರುವ ಅಥವಾ ‘ಐಓಡಿ’ (Indian Ocean Dipole). ಪ್ರಸ್ತುತ ಐಓಡಿ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ‘ಧನಾತ್ಮಕ’ (Positive) ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಧನಾತ್ಮಕ ಐಓಡಿ ಎಂದರೇನು?

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ (ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿ ಹತ್ತಿರ) ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ (ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಹತ್ತಿರ) ಹೆಚ್ಚು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಐಓಡಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಎಲ್‌ನಿನೋ ಇದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಐಓಡಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ

ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನದ ಜೊತೆಗೆ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್‌ನಿನೋ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಆಂದೋಲನ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ (SOI) 30 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮೈನಸ್ 21.7 ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳು (Trade Winds) ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ನಡುವಿನ ಜೋಡಣೆ (Ocean-Atmosphere Coupling) ಆರಂಭವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವೇನು?

ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯು ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೊರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುವುದು ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಐಓಡಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡರೆ, ಮುಂಗಾರಿನ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಗಾರು ಆರಂಭದ ಮುನ್ನ) ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದು ತಡವಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜಲಾಶಯಗಳು ತುಂಬಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಬಾರಿಯ ಮುಂಗಾರಿನ ಭವಿಷ್ಯವು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ‘ಎಲ್‌ನಿನೋ’ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ‘ಐಓಡಿ’ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಿದೆ.